Bizi Telegram-da da izləyə bilərsiniz:@xqazeti
Konqo Demokratik Respublikasının şərqində mayın 15-dən elan edilən Ebola epidemiyası, ilk ayında rekord sayda yoluxma halına çataraq, Afrikada bu günə qədər ən sürətlə yayılan epidemiya oldu və epidemiyanın bölgədəki digər ölkələrə yayılması riski beynəlxalq səhiyyə orqanlarını narahat etdi.
Ümumdünya Səhiyyə Təşkilatı (ÜST) epidemiyanın ilk ayında qeydə alınan yoluxma hallarının sayının Afrikada Ebola epidemiyalarında indiyə qədər görülən ən yüksək səviyyəyə çatdığını açıqlayıb. Hazırkı epidemiya, Ebola virusunun Bundibugyo ştammının yaratdığı epidemiya, Konqo Demokratik Respublikasında (KDR) 1976-cı ildən bəri baş verən 17-ci Ebola epidemiyasıdır.
KDR Səhiyyə Nazirliyinin son məlumatlarına görə, ölkədə təsdiqlənmiş Ebola hallarının sayı 1274-ə, ölənlərin sayı isə 360-a çatıb. İturi əyaləti epidemiyanın episentri olsa da, hallar Şimali Kivu və Cənubi Kivu əyalətlərinə də yayılıb. Səhiyyə qrupları əlaqə izləmələrini davam etdirir, lakin yeni halların ortaya çıxması epidemiyanın hələ nəzarət altında olmadığını göstərir.
ÜST bildirir ki, epidemiyanın sürətli yayılması ilkin halların gec aşkarlanması, səhiyyə müəssisələrinə gec giriş, təhlükəsizlik problemləri və bəzi ərazilərdə Ebola haqqında yanlış təsəvvürlər kimi amillərlə bağlıdır. Səhiyyə qruplarının silahlı qrupların aktiv olduğu ərazilərdə fəaliyyət göstərməsinin çətinliyi də müdaxiləyə mane olan amillərdəndir.
Digər tərəfdən, epidemiyanın səbəbi olan Ebolanın Bundibugyo variantı üçün təsdiqlənmiş peyvənd və ya spesifik müalicə yoxdur. Mütəxəssislər bildirirlər ki, xəstələrin sağ qalma şansını artırmaq üçün ən təsirli metod intensiv dəstəkləyici müalicə ilə birlikdə erkən diaqnozdur.
ÜST və Afrika Xəstəliklərə Nəzarət və Profilaktika Mərkəzləri (Afrika CDC) mövcud epidemiyanın yalnız Konqo Demokratik Respublikası ilə məhdudlaşmaya biləcəyi barədə xəbərdarlıq edir. Xüsusilə Uqandada yoluxma halları və sərhəd bölgələrində yüksək mobillik qonşu ölkələrə yayılma riskini artırır.
Afrika CDC, epidemiyanın Konqo Demokratik Respublikası ilə yüksək sərhəd mobilliyinə malik ən azı 10 Afrika ölkəsinə yayılma riski yaratdığını bildirdi. Afrika CDC, Uqanda, Ruanda, Burundi, Cənubi Sudan, Mərkəzi Afrika Respublikası, Konqo Respublikası, Tanzaniya, Zambiya, Anqola və Keniyanın epidemiyanın təsirlənmə riski altında olduğunu vurğuladı və sərhəd keçidlərində tibbi yoxlamaların artırılmasına, təmas izlərinin gücləndirilməsinə və laboratoriya imkanlarının genişləndirilməsinə çağırdı.
Ebola virusu ilk dəfə 1976-cı ildə Afrikada qeydə alınıb və iki epidemiyanın demək olar ki, eyni vaxtda, indiki Konqo Demokratik Respublikası və Cənubi Sudanda baş verdiyi bildirilir. Konqo Demokratik Respublikasında epidemiya ölkənin şimal-qərbindəki Yambuku bölgəsində, Ebola çayının yaxınlığında baş vermiş və xəstəlik öz adını buradan almışdır. Təxminən eyni dövrdə, Sudan Ebola virusunun yaratdığı ayrıca bir epidemiya indiki Cənubi Sudanın Nzara bölgəsində baş vermişdir.
O vaxtdan bəri, Ebola, xüsusən də Mərkəzi, Şərqi və Qərbi Afrikada vaxtaşırı böyük ictimai səhiyyə böhranlarına səbəb olmuşdur. Virusun müxtəlif ştammları Konqo Demokratik Respublikası, Sudan, Uqanda, Qabon, Qvineya, Liberiya və Syerra-Leone də daxil olmaqla bir çox ölkədə ölümlərə səbəb olmuşdur.
Ebola epidemiyaları adətən vəhşi heyvanlarla yüksək səviyyədə təmasda olan meşəlik ərazilərdə baş versə də, son illərdə əhalinin hərəkəti, sərhəd keçidləri və zəif səhiyyə infrastrukturu onun şəhər mərkəzlərinə yayılmasına səbəb olmuşdur.
Afrikada Ebolanın ən dağıdıcı dövrü 2014-2016-cı illər arasında Qərbi Afrikada baş vermişdir. Qvineyada başlayan epidemiya tez bir zamanda Liberiya və Syerra-Leoneyə yayılmışdır. Bu, tarixdə ən böyük Ebola epidemiyası olmuşdur. Üç ölkədə 28.000-dən çox insan yoluxub və 11.000-dən çox insan ölüb. Epidemiya təkcə səhiyyə sistemlərinə deyil, həm də bu ölkələrin iqtisadiyyatına, təhsil sistemlərinə və sosial həyatına ciddi təsir göstərib. KDR Ebola epidemiyalarından ən çox təsirlənən ölkələr arasındadır. 2018-2020-ci illər arasında Şimali Kivu və İturi əyalətlərində baş verən epidemiya KDR tarixində ən böyük Ebola böhranlarından biri olub. Bu epidemiyada 3481 yoluxma və 2299 ölüm qeydə alınıb.
Uqanda da Ebola epidemiyalarından təsirlənən ölkələr arasındadır. 2022-ci ildə Sudan Ebola virusunun yaratdığı epidemiyada 164 yoluxma və 55 təsdiqlənmiş ölüm qeydə alınıb. Bu epidemiya göstərdi ki, Ebolanın yalnız KDR ilə məhdudlaşmadığı, həm də sərhəd keçidləri və regional hərəkətlilik səbəbindən qonşu ölkələrə yayılma potensialı var.
ÜST-ün məlumatlarına görə, Eboladan ölüm nisbəti epidemiyadan epidemiyaya və virusun növünə görə dəyişsə də, orta ölüm nisbəti təxminən 50 faizdir.
M.MİRZƏ
XQ
