1918-ci ilin mart hadisələri Azərbaycan xalqının tarixində ən faciəli və ağrılı səhifələrdən biri kimi yadda qalmışdır. Bu hadisələr təkcə bir gün və ya bir şəhərlə məhdudlaşmamış, Bakıda və Azərbaycanın müxtəlif bölgələrində minlərlə günahsız insanın qətli ilə nəticələnmişdir. 31 Mart soyqırımı Azərbaycan xalqına qarşı həyata keçirilmiş sistemli və planlı bir cinayət kimi qiymətləndirilir.

Həmin dövrdə baş verən siyasi qarışıqlıq və hakimiyyət uğrunda mübarizə fonunda Azərbaycan əhalisi ciddi təhlükə ilə üz-üzə qalmışdı. Silahlı qruplar tərəfindən həyata keçirilən hücumlar nəticəsində Bakı şəhərində və ətraf ərazilərdə çoxsaylı dinc sakinlər amansızlıqla qətlə yetirilmiş, evlər, məktəblər və mədəni abidələr dağıdılmışdır. Bu hadisələr təkcə fiziki məhvetmə deyil, həm də xalqın mədəni və mənəvi dəyərlərinə qarşı yönəlmiş hücum idi.

31 Mart hadisələrinin ən ağır tərəflərindən biri onların miqyası və qəddarlığı idi. Qadınlar, uşaqlar və yaşlı insanlar belə bu vəhşilikdən kənarda qalmamışdır. İnsanların yalnız milli və dini mənsubiyyətlərinə görə hədəfə alınması bu hadisələri soyqırımı kimi xarakterizə etməyə əsas verir. Tarixi mənbələr göstərir ki, bu qətliam əvvəlcədən planlaşdırılmış və məqsədli şəkildə həyata keçirilmişdir.

Azərbaycan xalqı bu faciəni heç vaxt unutmamış və nəsildən-nəsilə ötürmüşdür. Müstəqillik əldə etdikdən sonra 31 Mart hadisələrinə hüquqi-siyasi qiymət verilmiş və bu tarix rəsmi olaraq Azərbaycanlıların Soyqırımı Günü kimi qeyd olunmağa başlanmışdır. Bu, yalnız keçmişi xatırlamaq deyil, həm də gələcək nəsillərin tarixi həqiqətləri bilməsi baxımından mühüm əhəmiyyət kəsb edir.

Bu gün 31 Mart soyqırımı qurbanlarının xatirəsi dərin ehtiramla yad olunur. Azərbaycanın müxtəlif bölgələrində anım tədbirləri keçirilir, abidələr ziyarət edilir və tarixçilər bu hadisələrin araşdırılmasını davam etdirirlər. Məqsəd yalnız keçmişi anmaq deyil, həm də bu cür faciələrin bir daha təkrarlanmaması üçün dünya ictimaiyyətini məlumatlandırmaqdır.

Tarixi yaddaş hər bir xalqın kimliyinin ayrılmaz hissəsidir. 31 Mart hadisələri Azərbaycan xalqının yaddaşında silinməz iz buraxmışdır. Bu faciə bir daha göstərdi ki, milli birlik və həmrəylik xalqın mövcudluğu üçün həyati əhəmiyyət daşıyır. Eyni zamanda, bu hadisələr beynəlxalq aləmdə ədalətin və insan hüquqlarının qorunmasının vacibliyini bir daha ön plana çıxarır.

Nəticə etibarilə, 31 Mart soyqırımı yalnız keçmişin faciəsi deyil, həm də gələcək üçün dərsdir. Bu hadisələri unutmaq mümkün deyil və unudulmamalıdır. Azərbaycan xalqı bu ağrılı tarixi yaddaşında yaşadır və hər il qurbanların xatirəsini ehtiramla anaraq, ədalətin bərqərar olacağına ümid edir.

Azər SÜLEYMANOV,
Yeni Azərbaycan Partiyası Nəsimi rayon təşkilatının sədri