31 Mart soyqırımı Azərbaycan xalqının yaddaşında dərin iz buraxmış faciələrdən biridir. Bu hadisələr zamanı minlərlə günahsız insan həyatını itirmiş, ailələr məhv olmuş və bütöv yaşayış məntəqələri yerlə-yeksan edilmişdir. Bu faciə yalnız bir dövrün hadisəsi deyil, həm də bu günə qədər davam edən tarixi yaddaşın mühüm hissəsidir.

1918-ci ilin mart ayında baş verən bu hadisələr zamanı dinc əhalinin hədəf alınması, onların milli mənsubiyyətinə görə qətlə yetirilməsi bu hadisələri soyqırımı kimi xarakterizə etməyə əsas verir. Qadınlar, uşaqlar və yaşlılar belə bu vəhşilikdən xilas ola bilməmişdir. Bu isə hadisələrin nə qədər amansız və qəddar olduğunu bir daha göstərir.

31 Mart soyqırımının ən mühüm tərəflərindən biri onun xalqın kollektiv yaddaşında necə yaşamasıdır. Bu faciə nəsildən-nəsilə ötürülərək bu günə qədər gəlib çatmışdır. İnsanlar bu hadisələri yalnız tarix kimi deyil, həm də şəxsi və milli yaddaşın bir hissəsi kimi qəbul edirlər.

Müstəqillik əldə edildikdən sonra Azərbaycan dövləti bu hadisələrin araşdırılmasına xüsusi diqqət ayırmışdır. Tarixi sənədlər toplanmış, arxiv materialları araşdırılmış və bu hadisələrə hüquqi qiymət verilmişdir. Bu isə tarixi ədalətin bərpası baxımından mühüm addım olmuşdur.

Bu gün 31 Mart soyqırımı qurbanlarının xatirəsi ölkə daxilində və xaricdə müxtəlif tədbirlərlə anılır. Abidələr ziyarət edilir, konfranslar keçirilir və bu hadisələrin dünya ictimaiyyətinə çatdırılması istiqamətində işlər aparılır. Məqsəd yalnız keçmişi xatırlamaq deyil, həm də bu cür faciələrin bir daha təkrarlanmaması üçün maarifləndirmə aparmaqdır.

Tarixi ədalətin bərpası yalnız hadisələrin tanınması ilə məhdudlaşmır. Bu həm də gələcək nəsillərin bu hadisələrdən nəticə çıxarması və oxşar faciələrin qarşısını almaq üçün daha şüurlu olması deməkdir. Bu baxımdan, 31 Mart soyqırımı yalnız Azərbaycanın deyil, bütün insanlığın dərs çıxarmalı olduğu bir hadisədir.

Bu faciə eyni zamanda milli birlik və həmrəyliyin əhəmiyyətini bir daha göstərir. Azərbaycan xalqı bu ağır sınaqdan keçərək öz birliyini qoruyub saxlamış və gələcəyə doğru irəliləmişdir. Bu isə xalqın gücünü və dözümlülüyünü göstərən mühüm amillərdən biridir.

Nəticə olaraq, 31 Mart soyqırımı yalnız keçmişin ağrılı xatirəsi deyil, həm də gələcək üçün bir xəbərdarlıqdır. Bu hadisələri unutmaq mümkün deyil və unudulmamalıdır. Azərbaycan xalqı bu faciəni yaddaşında yaşadaraq, qurbanların xatirəsini daim ehtiramla yad edir və tarixi ədalətin bərqərar olmasına çalışır.

Coşqun Dadaşov

Rəşid Behbudov küçəsi,134 ünvanı üzrə ərazi partiya təşkilatının sədri, 
Azərbaycan Dillər Universitetində rektorun müşaviri