Azərbaycanın regional liderliyi beynəlxalq arenada təqdir olunur
Cənubi Qafqaz regionunda cərəyan edən proseslər qlobal güclərin bölgəyə olan marağını əhəmiyyətli dərəcədə artırır. Hazırkı dövrdə dövlətlərarası əlaqələrin təməlində dayanan strateji tərəfdaşlıq münasibətləri qlobal miqyasda sabitliyin təmin olunmasında mühüm rol oynayır. London və Bakı arasındakı ikitərəfli əlaqələr də məhz qeyd olunan regional təhlükəsizlik və diplomatiya dinamikasının mühüm tərkib hissəsi kimi çıxış edir. Londonun nüfuzlu "Lancaster House" sarayında Azərbaycanın müstəqilliyinin 108-ci ildönümünə həsr olunan rəsmi qəbul zamanı səsləndirilən bəyanatlar iki dövlət arasındakı diplomatik və hərbi əməkdaşlığın keyfiyyətcə yeni mərhələyə qədəm qoyduğunu nümayiş etdirir. Qəbulda çıxış edən Böyük Britaniyanın müdafiə məsələləri üzrə dövlət naziri Lord Vernon Koakerin fikirləri rəsmi Londonun regiona dair strateji baxışını və Azərbaycanın regional lider roluna verdiyi böyük dəyəri aydın şəkildə ortaya qoyur.
Böyük Britaniyanın müdafiə nazirinin bəyanatında yer alan vacib məqam müasir narahat dünyamızda dost və müttəfiq ölkələrin varlığının əhəmiyyətinin xüsusi qeyd edilməsidir. Bu amil nümayiş etdirir ki, Böyük Britaniya Avropa və Yaxın Şərq arasında əhəmiyyətli keçid rolunu oynayan Cənubi Qafqazda sabitliyin qorunmasını mühüm strateji prioritet hesab edir. Lord Vernon Koaker çıxışında Azərbaycanın təhlükəsizlik və diplomatiya sahələrində Böyük Britaniya üçün vacib tərəfdaş olduğunu açıq şəkildə bəyan etdi. Təhlükəsizlik mühitinin gərginləşdiyi müasir şəraitdə etibarlı tərəfdaşlıq əlaqələri dövlətlərin xarici siyasətində mərkəzi mövqe tutur. Londonun Bakıya olan geosiyasi marağı təkcə hərbi əməkdaşlıqla məhdudlaşmır, eyni zamanda geniş diplomatiya müstəvisini də əhatə edir.
* * *
Tarixi nöqteyi-nəzərdən yanaşdıqda, Azərbaycanın 1918-ci il may ayının 28-də elan etdiyi müstəqilliyin 108-ci ildönümü mərasiminin Londonda yüksək səviyyədə qeyd edilməsi xüsusi məna daşıyır. Şərqdə ilk parlamentli respublika olan Azərbaycan Xalq Cümhuriyyətinin qurduğu demokratik ənənələr müasir dövrdə də uğurla davam etdirilir. London səfirliyinin təşkil etdiyi qəbulda rəsmi Britaniya hökumətinin təmsilçilərinin, parlament üzvlərinin və diplomatik korpusun geniş iştirakı Böyük Britaniya tərəfindən Azərbaycanın dövlətçilik tarixinə və suverenliyinə dərin hörmətin bariz göstəricisidir. Cari nöqteyi-nəzərdən, Lord Vernon Koakerin çıxışında Azərbaycanın tarix boyu və xüsusilə son illər ərzində əldə etdiyi mühüm nailiyyətlərə toxunması iki ölkə arasındakı qarşılıqlı etimadın yüksək səviyyədə olduğunu sübut edir.
Böyük Britaniyanın müdafiə nazirinin ötən ilin dekabr ayında Azərbaycana reallaşan rəsmi səfəri ikitərəfli münasibətlərin inkişafında dönüş nöqtəsi rolunu oynadı. Lord Vernon Koaker Londondakı qəbulda həmin səfəri olduqca xoş təəssüratlarla xatırlayaraq Azərbaycanın onda dərin rəğbət oyatdığını qeyd etdi. Səfər çərçivəsində paytaxt Bakıda keçirilən yüksək səviyyəli görüşlər, xüsusən də dövlət başçısı İlham Əliyev və digər rəsmi şəxslərlə aparılan müzakirələr müdafiə sahəsində strateji əməkdaşlığın gələcək perspektivlərini müəyyən etdi. Tarixi köklərə əsaslanan strateji əməkdaşlıq iki dövlət arasındakı bağları daha da möhkəmləndirir. Təhlükəsizlik sahəsindəki əlaqələrin dərinləşməsində hərbi təlimlər, təcrübə mübadiləsi və hərbi-texniki əməkdaşlıq mühüm yer tutur. Böyük Britaniyanın Bakıda daimi hərbi attaşelik idarəsini təsis etməsi və 2025-ci ilin oktyabr ayında Londonda imzalanan genişmiqyaslı ikitərəfli hərbi əməkdaşlıq proqramı hərbi sahədəki tərəfdaşlığın institusional əsaslarını daha da gücləndirdi.
Müdafiə nazirinin Bakı şəhəri haqqındakı heyranlıq dolu fikirləri ölkənin geosiyasi və mədəni imicinin beynəlxalq səviyyədə qəbul edilməsinin göstəricisidir. Lord Vernon Koaker Bakıda qədimliklə müasirliyin, həmçinin Şərq ilə Qərb mədəniyyətinin harmoniyasına heyran qaldığını dilə gətirdi. Azərbaycan xalqının qonaqpərvərliyi və mehribanlığı haqqında səslənən fikirlər ölkənin "yumşaq güc" diplomatiyasının uğurundan xəbər verir. Beynəlxalq münasibətlərdə mədəniyyətlərarası dialoq və tolerantlıq amili dövlətin xarici siyasətində mühüm diplomatik vasitə qismində çıxış edir.
Rəsmi Londonun Cənubi Qafqaza artan diqqəti təsadüfi xarakter daşımır. Azərbaycanın yerləşdiyi geosiyasi məkan Avrasiya qitəsinin təhlükəsizlik arxitekturasında mərkəzi mövqelərdən sayılır. Şərqlə Qərbin, həmçinin Şimal ilə Cənubun kəsişməsində yerləşən ölkə qlobal kommunikasiya şəbəkələrinin mərkəzi qovşağı rolunu oynayır. Belə strateji mövqe həm böyük imkanlar yaradır, həm də ciddi təhlükəsizlik məsuliyyəti tələb edir. Azərbaycan dövləti regional riskləri düzgün qiymətləndirərək çevik və balanslaşdırılmış təhlükəsizlik siyasəti həyata keçirir. Böyük Britaniya rəsmiləri Azərbaycanın həmin coğrafi və siyasi əhəmiyyətini dərindən dərk edir, bölgədəki fəaliyyətlərini Bakı ilə sıx koordinasiya şəraitində qurmağa çalışırlar.
* * *
İkitərəfli hərbi-siyasi əlaqələrin dərinləşməsində müdafiə sənayesi və hərbi təhsil sahəsindəki müştərək layihələr əsas hərəkətverici qüvvə sayılır. Böyük Britaniya müdafiə nazirliyinin təmsilçisinin Bakı səfəri zamanı gənc zabitlərin buraxılış mərasimində iştirak etməsi hərbi kadrların hazırlanması sahəsindəki əməkdaşlığın praktiki nəticələrindən xəbər verir. Azərbaycan ordusunun müasirləşdirilməsi və hərbi potensialının gücləndirilməsi prosesində qabaqcıl hərbi standartların tətbiqi mühüm əhəmiyyət kəsb edir. Londonun həmin sahədə təqdim etdiyi metodoloji və praktiki dəstək iki ölkə arasındakı hərbi etimadı ən yüksək səviyyəyə çatdırır. 2026-cı ilin mart ayında Bakıda ilk daimi Britaniya hərbi attaşesinin fəaliyyətə başlaması isə əlaqələrin artıq gündəlik və sistemli xarakter aldığını təsdiqləyir.
Diplomatik müstəvidə isə London və Bakı arasındakı dialoq qlobal forumlar və beynəlxalq təşkilatlar çərçivəsində aydın şəkildə görünür. Hazırda tərəflərin qlobal miqyaslı çağırışlara münasibətdə nümayiş etdirdikləri mövqe əksər hallarda üst-üstə düşür. Təhlükəsizlik və beynəlxalq hüququn aliliyi məsələlərində həmrəylik ikitərəfli əlaqələri daha da möhkəmləndirir. Böyük Britaniya Krallığının rəhbəri Kral III Çarlzın Azərbaycanın müstəqilliyi münasibətilə dövlət başçısı İlham Əliyevə ünvanladığı təbrik məktubu da qeyd olunan diplomatik yaxınlığın ali səviyyədə təsdiqi hesab edilə bilər. İki ölkə arasında münasibətlərin strateji tərəfdaşlıq səviyyəsinə qaldırılması istiqamətində atılan addımlar hər iki paytaxtın xarici siyasi prioritetlərindən sayılır.
Böyük Britaniya – Azərbaycan təhlükəsizlik və diplomatiya tərəfdaşlığı zamanın sınağından çıxmış möhkəm təməllər üzərində qurulur. Londonda Azərbaycanın müstəqilliyinin 108-ci ildönümünə həsr olunan təntənəli rəsmi qəbulda Böyük Britaniyanın müdafiə məsələləri üzrə dövlət naziri Lord Vernon Koakerin çıxışı əlaqələrin strateji tərəfdaşlıq səviyyəsinə yüksəldiyini aydın şəkildə nümayiş etdirir. Qlobal qeyri-müəyyənlik və təhlükələrlə üzləşən müasir dünyada belə etibarlı tərəfdaşlıq hər iki dövlətin milli təhlükəsizliyinə, regional sabitliyin təmin olunmasına əvəzsiz töhfə verir. Bakı və Londonun nümayiş etdirdiyi müştərək siyasi iradə regional sülhün, təhlükəsizliyin qarantı qismində çıxış etməkdə davam edəcək.
Yusif ŞƏRİFZADƏ
XQ
