Bizi Telegram-da da izləyə bilərsiniz:@xqazeti

Professor-doktor Sezai Yılmazın rəhbərlik etdiyi komanda eyni vaxtda cəmi 16 əməliyyatın aparıldığı və 150 ​​səhiyyə işçisinin iştirak etdiyi əməliyyatla orqan transplantasiyası sahəsində dünya liderliyini möhkəmləndirdi. Malatyada, İnönü Universitetinin Turqut Özal Tibb Mərkəzi Qaraciyər Transplantasiyası İnstitutunda, professor Dr. Sezai Yılmazın rəhbərlik etdiyi komanda, dünyanın ilk eyni vaxtda səkkizqat qaraciyər transplantasiyası əməliyyatını həyata keçirərək orqan transplantasiyası sahəsində yeni bir uğur qazandı.

Yüksək Təhsil Şurasının açıqlamasına görə, Türkiyədə qaraciyər transplantasiyalarının təxminən 80 faizi canlı donorlardan həyata keçirilir, lakin donorların əhəmiyyətli bir hissəsi qohumları ilə tibbi cəhətdən uyğunlaşa bilmir.

Transplantlar üçün alqoritm ABŞ-dakı Boston Kollecində iqtisadiyyat professorları Tayfun Sönmez və Utku Ünver tərəfindən hazırlanmış uyğunlaşdırma modeli istifadə edilərək həyata keçirilir. Qan qrupu, qaraciyərin ölçüsü, anatomik quruluş və donor təhlükəsizliyi kimi çoxsaylı meyarların qiymətləndirilməsi ilə yaradılan uyğunlaşdırmalar orqan gözləyən xəstələr üçün vacibdir.

Bu tip əməliyyatlarda bütün alıcı və donor əməliyyatları "domino" şəklində davam edir. Zəncirdəki hər hansı bir donor və ya alıcı son anda geri çəkilərsə, bütün uyğunlaşdırma sistemi pozula bilər. Buna görə də, bütün əməliyyatlar eyni vaxtda başlayır.

Canlı donor qaraciyər transplantasiyası üzrə dünya lideri olan İnönü Universiteti Qaraciyər Transplantasiyası İnstitutu, həmçinin çarpaz qaraciyər transplantasiyası üzrə mübahisəsiz liderdir. Bu kontekstdə, institutda professor Dr. Sezai Yılmazın rəhbərlik etdiyi komanda dünyanın ilk eyni vaxtda səkkiz dozalı çarpaz qaraciyər transplantasiyasını həyata keçirdi. 22 saatlıq əməliyyatda institutun əməliyyat otağının və reanimasiya potensialının böyük bir hissəsi istifadə edildi və cərrahlar, anestezioloqlar və tibb bacıları da daxil olmaqla 150 səhiyyə işçisi iştirak edib.

“İnstitutda hətta doqquz dozalı və on dozalı çarpaz qaraciyər transplantasiyası da həyata keçirilə bilər”, - deyə professor Dr. Yılmaz mətbuat açıqlamasında bildirib və çarpaz qaraciyər transplantasiyası hovuzundakı bəzi xəstələrin kritik səviyyələrə çatdığını qeyd edib. “Xəstələrimizdən ikisində ağır assit və sarılıq var idi. Onların böyrək funksiyaları da pisləşməyə başlamışdı. Bir xəstə qaraciyər komasına düşmüşdü ki, biz bunu qaraciyər ensefalopatiyası adlandırırıq”, - deyə o əlavə edib.

Yılmaz, bu üç xəstənin iştirak etdiyi uyğunlaşdırma prosesinin 8 tərəfli krossover modelinin yaranmasına səbəb olduğunu izah edərək, “Bu model 24 xəstə və 29 donordan ibarət bir hovuzdan ortaya çıxdı. Bunun hər üç xəstəni xilas edəcəyini düşünərək, 8 tərəfli krossover qaraciyər nəqli etmək qərarına gəldik” deyib.

O, əməliyyatın 150-dən çox səhiyyə işçisinin iştirak etdiyi çox böyük bir təşkilat tələb etdiyini qeyd edib. Həmçinin institutun uyğun fiziki imkanları, cərrahi avadanlıqları və qaraciyər nəqli komandası nəzərə alınmaqla hətta 9 və ya 10 tərəfli krossover qaraciyər nəqlini də həyata keçirə biləcəyini vurğulayıb.

Yılmaz, çoxsaylı krossover nəqlinin əsas məqsədinin daha çox xəstəyə çatmaq, sadəcə çoxsaylı krossoverlər etmək deyil, uzun müddət gözləyən və ya təcili ehtiyacı olan krossover qaraciyər nəqli hovuzundakı xəstələrə ümid və orqan təqdim etmək olduğunu aydınlaşdırıb.

M.MİRZƏ
XQ