Prezident İlham Əliyevin rəhbərliyi ilə keçirilən yanvarın 12-dəki müşavirə Bakı və Abşeron yarımadasında su təsərrüfatı sahəsində həyata keçirilən işlərin nəticələrini qiymətləndirmək və gələcək inkişaf strategiyasını formalaşdırmaq baxımından xüsusi əhəmiyyət daşıyır. Dövlət başçısının çıxışında vurğulandı ki, su təchizatı, yağış və tullantı sularının idarə olunması yalnız kommunal xidmət kimi deyil, həm də ölkənin sosial-iqtisadi inkişafı, ekoloji balansın qorunması və əhalinin həyat səviyyəsinin yüksəldilməsi ilə sıx bağlı olan strateji sahədir.
Müşavirədə səsləndirilən fikirlər ötən illər ərzində görülmüş işlərin miqyasını və qarşıdakı dövr üçün planlaşdırılan tədbirlərin sistemli xarakter daşıdığını aydın şəkildə ortaya qoydu. Dövlətin bu sahəyə yanaşması mərhələli, məqsədyönlü və uzunmüddətli baxış üzərində qurulmuşdur. Bakı şəhəri və Abşeron yarımadasının su təsərrüfatı infrastrukturu uzun müddət ərzində tarixi inkişaf mərhələlərinin, texniki imkanların məhdudluğunun və sürətli urbanizasiya proseslərinin təsiri altında formalaşmışdır. Əhalinin sayının artması, yeni yaşayış massivlərinin salınması və iqtisadi aktivliyin genişlənməsi mövcud sistemin imkanlarını xeyli dərəcədə zorlamışdır. Nəticədə bir sıra hallarda su təchizatında fasilələr, texniki nasazlıqlar və qeyri-sabitlik müşahidə olunurdu. Xüsusi qeyd etməluyəm ki, dövlət tərəfindən qəbul edilən ardıcıl qərarlar və həyata keçirilən irimiqyaslı layihələr bu vəziyyətin köklü şəkildə dəyişməsinə şərait yaratmışdır. Su mənbələrinin istismarında yeni yanaşmalar tətbiq edilmiş, magistral kəmərlərin ötürücülük qabiliyyəti artırılmış, paylayıcı şəbəkələrin əhəmiyyətli hissəsi yenilənmişdir.
Bu tədbirlər suyun istehlakçıya daha sabit və keyfiyyətli çatdırılmasını təmin etmişdir. İnfrastrukturun yenilənməsi prosesi yalnız fiziki obyektlərin tikintisi ilə məhdudlaşmamışdır. Paralel olaraq idarəetmə mexanizmləri müasirləşdirilmiş, texniki xidmət və nəzarət sistemləri təkmilləşdirilmişdir. Rəqəmsal həllərin tətbiqi nəticəsində şəbəkənin vəziyyəti real vaxt rejimində izlənilir, mümkün risklər qabaqcadan müəyyən edilir və operativ müdaxilə imkanları genişlənir. Bu gün artıq demək olar ki, əsas infrastruktur problemləri həll mərhələsini arxada qoymuşdur. Su təsərrüfatı sistemi daha sabit, daha etibarlı və daha proqnozlaşdırıla bilən şəkildə fəaliyyət göstərir. Bu isə növbəti mərhələdə diqqətin yalnız problemlərin aradan qaldırılmasına deyil, inkişafın keyfiyyətcə yeni mərhələsinə yönəldilməsinə imkan verir. Müasir dövrdə su ehtiyatlarının idarə olunması qlobal iqlim dəyişiklikləri, yağıntı rejiminin qeyri-sabitliyi və artan tələbat fonunda xüsusi aktuallıq qazanmışdır. Bu şəraitdə mövcud mənbələrdən maksimum səmərə ilə istifadə etmək və ehtiyat mexanizmlərini gücləndirmək zərurəti yaranır. Məhz bu kontekstdə 30-a yaxın yeni su anbarının tikintisi strateji qərar kimi çıxış edir.
Yeni su anbarları suyun mövsümi yığılması və tənzimlənməsi baxımından mühüm rol oynayacaqdır. Onlar həm mövcud sistemin yükünü azaltmağa, həm də qeyri-standart vəziyyətlərdə alternativ təminat mənbəyi kimi çıxış etməyə imkan verəcəkdir. Eyni zamanda, anbarlar paylanma prosesində təzyiq balansının qorunmasına və texniki itkilərin minimuma endirilməsinə xidmət edəcəkdir. Bu obyektlərin planlaşdırılması zamanı şəhərsalma perspektivləri, əhali artımı proqnozları və iqtisadi inkişaf ssenariləri nəzərə alınır. Belə yanaşma qısa müddətli deyil, uzunmüddətli dayanıqlığı təmin edən qərarların qəbuluna imkan yaradır. Su anbarları gələcək onilliklər üçün ehtiyat mexanizmi rolunu oynamaqla yanaşı, sistemin çevikliyini artıran əsas elementlərdən birinə çevriləcəkdir. Su təsərrüfatı sahəsində səmərəliliyin artırılmasının əsas şərtlərindən biri də istehlakın dəqiq uçotunun aparılmasıdır. Sayğaclaşdırmanın 100 faizə çatdırılması bu baxımdan prinsipial əhəmiyyət daşıyır. Bu addım suyun istifadəsində şəffaflığın təmin olunmasına, real istehlak göstəricilərinin formalaşdırılmasına və planlaşdırmanın daha obyektiv əsaslar üzərində qurulmasına imkan verəcəkdir. Tam sayğaclaşdırma vətəndaşlarda məsuliyyət hissinin güclənməsinə, israfçılığın azalmasına və suya qənaət mədəniyyətinin formalaşmasına səbəb olacaqdır.
Eyni zamanda, bu sistem qeyri-qanuni qoşulmaların və itkilərin qarşısının alınmasında mühüm rol oynayacaqdır. Xidmət göstərən qurumlar üçün isə daha dəqiq statistik məlumatlar əsasında qərarların qəbulu mümkün olacaqdır. Maliyyə baxımından da sayğaclaşdırma mühüm təsirə malikdir. Dəqiq uçot xidmət keyfiyyətinin yüksəldilməsi üçün əlavə resursların formalaşmasına, investisiya imkanlarının genişlənməsinə və sistemin özünü maliyyələşdirmə potensialının artmasına şərait yaradır. Bu yanaşma dövlət və vətəndaş arasında qarşılıqlı etimada əsaslanan münasibətlərin möhkəmlənməsinə xidmət edir. 2026–2035-ci illəri əhatə edən Dövlət Proqramı Bakı şəhəri və Abşeron yarımadasının su təsərrüfatı sisteminin inkişafında yeni mərhələnin başlanğıcıdır. Bu sənəd cari vəziyyətin təhlili ilə yanaşı, gələcək çağırışları da nəzərə alan kompleks strategiyanı özündə birləşdirir. Proqram yalnız texniki yenilənməni deyil, eyni zamanda idarəetmə, ekoloji və sosial aspektləri də əhatə edir. Dövlət Proqramında su təchizatı ilə yanaşı, yağış və tullantı sularının idarə olunması xüsusi yer tutur. Yağış sularının düzgün yönləndirilməsi şəhər infrastrukturunun qorunmasına, daşqın risklərinin azaldılmasına və nəqliyyat sisteminin təhlükəsizliyinin təmin olunmasına xidmət edəcəkdir. Tullantı sularının təmizlənməsi və təkrar istifadəsi isə ekoloji tarazlığın qorunmasında mühüm rol oynayacaqdır. Proqramın icrası çərçivəsində innovativ texnologiyaların tətbiqi, institusional koordinasiyanın gücləndirilməsi və insan resurslarının inkişafı əsas prioritetlər kimi müəyyən edilmişdir. Bu yanaşma su təsərrüfatı sahəsində davamlı və çevik idarəetmə modelinin formalaşmasına imkan verəcəkdir.
Prezident İlham Əliyevin sədrliyi ilə keçirilmiş müşavirədə səsləndirilən fikirlər və müəyyən edilən prioritetlər göstərir ki, Bakı şəhəri və Abşeron yarımadasında su təsərrüfatı sahəsi artıq yeni inkişaf mərhələsinə qədəm qoymuşdur. Əsas infrastruktur problemlərinin həlli, yeni su anbarlarının tikintisi, tam sayğaclaşdırmanın təmin olunması və 2026–2035-ci illər üçün Dövlət Proqramının icrası bu sahənin uzunmüddətli dayanıqlığını təmin edən əsas sütunlar kimi çıxış edir. Bu strateji yanaşma əhalinin həyat keyfiyyətinin yüksəldilməsinə, ekoloji təhlükəsizliyin qorunmasına və regionun sosial-iqtisadi inkişafının davamlı xarakter almasına xidmət edir.
Fərid Mustafayev
YAP Yasamal rayon təşkilatının fəalı
