Müasir dövr informasiya və texnologiya əsri kimi xarakterizə olunur. Bu gün insanlar məlumat əldə etmək üçün müxtəlif elektron vasitələrdən, internet resurslarından və sosial şəbəkələrdən istifadə edirlər. Bir neçə saniyə ərzində istənilən mövzu haqqında məlumat tapmaq mümkün olsa da, kitab mütaliəsi öz dəyərini və əhəmiyyətini itirməmişdir. Əksinə, sürətlə dəyişən dünyada kitab oxumaq insanın intellektual inkişafı, mənəvi zənginliyi və şəxsiyyət kimi formalaşması üçün daha vacib hala gəlmişdir.
Kitab əsrlər boyu insanların ən etibarlı bilik mənbələrindən biri olmuşdur. Tarix, elm, mədəniyyət və incəsənət haqqında topladığımız məlumatların böyük hissəsi kitablar vasitəsilə nəsildən-nəslə ötürülmüşdür. Məhz kitablar sayəsində bəşəriyyət öz tarixi keçmişini öyrənmiş, elmi nailiyyətlərini inkişaf etdirmiş və mədəni irsini qoruyub saxlamışdır. Bu gün də kitablar insanlara yeni biliklər qazandırmaqla yanaşı, onların düşüncə tərzini formalaşdırır.
Kitab mütaliəsinin ən böyük üstünlüklərindən biri insanın dünyagörüşünü genişləndirməsidir. Müxtəlif mövzularda kitablar oxuyan şəxs fərqli xalqların mədəniyyətləri, tarixi hadisələr, elmi yeniliklər və həyat fəlsəfələri haqqında məlumat əldə edir. Bu isə onun hadisələrə daha obyektiv yanaşmasına, müxtəlif fikirlərə hörmətlə yanaşmasına və geniş düşüncə tərzinə sahib olmasına kömək edir.
Mütaliə həmçinin insanın nitq qabiliyyətinin inkişafında mühüm rol oynayır. Kitab oxuyan insanların söz ehtiyatı daha zəngin olur, onlar fikirlərini daha səlis və məntiqli şəkildə ifadə edə bilirlər. Bu xüsusiyyət xüsusilə şagirdlər və tələbələr üçün böyük əhəmiyyət daşıyır. Oxu vərdişi yazı bacarıqlarının formalaşmasına, savadlılığın yüksəlməsinə və ünsiyyət qabiliyyətinin inkişafına müsbət təsir göstərir.
Bədii ədəbiyyatın mütaliəsi isə insanın mənəvi dünyasını zənginləşdirir. Romanlar, hekayələr və digər bədii əsərlər oxucuya müxtəlif talelərlə tanış olmaq, fərqli xarakterləri anlamaq imkanı yaradır. Belə əsərlər insanlarda mərhəmət, anlayış, empatiya və xeyirxahlıq kimi müsbət keyfiyyətlərin formalaşmasına kömək edir. Kitablar vasitəsilə insanlar həyatın müxtəlif çətinlikləri və onların həlli yolları haqqında da dəyərli təcrübələr qazanırlar.
Müasir dövrdə gənclərin əksəriyyəti vaxtlarının böyük hissəsini telefon və kompüter qarşısında keçirirlər. Sosial şəbəkələr və qısa videolar sürətli informasiya təqdim etsə də, onların əksəriyyəti dərin düşünmə bacarığını inkişaf etdirmir. Kitab oxumaq isə diqqətin cəmlənməsini, məntiqi təfəkkürü və analiz qabiliyyətini gücləndirir. Mütaliə zamanı insan məlumatı yalnız qəbul etmir, həm də onu təhlil edir, müqayisə edir və nəticə çıxarır.
Alimlərin araşdırmaları da göstərir ki, müntəzəm kitab oxumaq yaddaşı gücləndirir, stress səviyyəsini azaldır və beyin fəaliyyətini aktiv saxlayır. Gün ərzində cəmi 20-30 dəqiqə kitab mütaliəsi etmək insanın psixoloji vəziyyətinə müsbət təsir göstərir, onu gündəlik gərginlikdən uzaqlaşdırır. Buna görə də kitab oxumaq yalnız bilik əldə etmək vasitəsi deyil, həm də sağlam həyat tərzinin bir hissəsi hesab olunur.
Ölkəmizdə də kitab oxuma mədəniyyətinin inkişaf etdirilməsi istiqamətində müxtəlif tədbirlər həyata keçirilir. Kitab sərgiləri, kitab festivalları, kitabxanaların fəaliyyətinin genişləndirilməsi və oxu layihələri insanların mütaliəyə marağının artırılmasına xidmət edir. Xüsusilə gənc nəslin kitaba sevgisinin formalaşdırılması gələcəyin savadlı və intellektual cəmiyyətinin qurulması baxımından böyük əhəmiyyət daşıyır.
Nəticə olaraq demək olar ki, kitab mütaliəsi müasir dövrdə də insan həyatının ayrılmaz hissəsidir. Texnologiyalar nə qədər inkişaf etsə də, kitabın verdiyi bilik, düşüncə dərinliyi və mənəvi zənginlik əvəzolunmazdır. Oxunan hər bir kitab insanın dünyasını bir qədər də genişləndirir, onu daha savadlı, daha mədəni və daha düşüncəli bir şəxsiyyətə çevirir. Buna görə də hər birimiz gündəlik həyatımızda kitaba vaxt ayırmalı, mütaliəni faydalı vərdişə çevirməliyik.
Hazırladı:
Süleymanova Nəzrin
