Fevralın 10-da Bakıda imzalanmış “Azərbaycan Respublikası Hökuməti ilə Amerika Birləşmiş Ştatları Hökuməti arasında Strateji Tərəfdaşlıq haqqında Xartiya” çərçivəsində xüsusi diqqət çəkən istiqamətlərdən biri Beynəlxalq Sülh və Rifah naminə Tramp Marşrutu – TRIPP layihəsidir. Bu təşəbbüs yalnız nəqliyyat dəhlizi deyil, eyni zamanda regionda davamlı sülhün iqtisadi əsaslarını formalaşdırmağı hədəfləyən geostrateji platformadır.

TRIPP layihəsi Azərbaycanın əsas hissəsi ilə Naxçıvan Muxtar Respublikası arasında maneəsiz bağlantının təmin edilməsini, eyni zamanda Asiya ilə Avropanı birləşdirən multimodal logistika xəttinin yaradılmasını nəzərdə tutur. Bu baxımdan layihə həm milli, həm regional, həm də qlobal səviyyədə əhəmiyyət daşıyır. Azərbaycan üçün bu, ərazi bütövlüyünün praktik nəqliyyat mexanizmi ilə tamamlanması deməkdir. ABŞ üçün isə bu layihə regionda sabitlik və iqtisadi inteqrasiyanın təşviqi baxımından mühüm alətdir.

TRIPP Orta Dəhliz – Trans-Xəzər Nəqliyyat Marşrutu üzərində qurulur. Bu marşrut Çin və Mərkəzi Asiyadan başlayaraq Xəzər dənizi vasitəsilə Azərbaycan üzərindən Gürcüstan və Türkiyəyə, oradan isə Avropaya uzanır. Qlobal tədarük zəncirlərində alternativ və təhlükəsiz marşrutlara artan ehtiyac fonunda TRIPP layihəsi strateji əhəmiyyət qazanır. Xüsusilə geosiyasi risklərin artdığı dövrdə etibarlı tranzit xəttinin mövcudluğu həm investorlar, həm də dövlətlər üçün prioritetdir.

Layihənin mühüm cəhətlərindən biri onun sülh təşəbbüsü kimi təqdim olunmasıdır. Prezident İlham Əliyev və Vitse-prezident Cey Di Vens çıxışlarında bu dəhlizin regionda əməkdaşlığı gücləndirəcəyini vurğuladılar. Ermənistanla Azərbaycan arasında sülh sazişinin paraflanmasından sonra iqtisadi əməkdaşlığın qurulması münaqişənin təkrarlanmasının qarşısını alan əsas mexanizmlərdən biri kimi qiymətləndirilir. Ticarət əlaqələri və qarşılıqlı asılılıq sabitliyi möhkəmləndirən amillərdir.

TRIPP layihəsi çərçivəsində yalnız yükdaşımalar deyil, enerji və data bağlantıları da nəzərdə tutulur. Bu isə layihəni sadəcə logistika deyil, həm də rəqəmsal və enerji infrastrukturu platformasına çevirir. Beləliklə, Azərbaycan regionun nəqliyyat və enerji qovşağı olmaqla yanaşı, rəqəmsal tranzit mərkəzinə çevrilmək potensialını da gücləndirir.

ABŞ-ın bu layihəyə siyasi dəstəyi onun beynəlxalq legitimliyini artırır. Bu dəstək maliyyə institutlarının və özəl sektorun marağını da yüksəldə bilər. Xartiyada dövlət və özəl sektor sərmayələrinin səfərbər edilməsi imkanlarının araşdırılması xüsusi vurğulanır. Bu isə TRIPP-in uzunmüddətli və dayanıqlı layihə kimi nəzərdə tutulduğunu göstərir.

Nəticə etibarilə, TRIPP layihəsi Cənubi Qafqazda yeni iqtisadi xəritə formalaşdırır. O, regionu qlobal ticarət sisteminə daha sıx inteqrasiya edir, sülhün iqtisadi dayaqlarını möhkəmləndirir və Azərbaycan-ABŞ strateji tərəfdaşlığının praktik nəticəsini ortaya qoyur. Bu təşəbbüs gələcək onilliklər üçün regional inkişafın əsas platformalarından birinə çevrilə bilər.

Azər SÜLEYMANOV,

Yeni Azərbaycan Partiyası Nəsimi rayon təşkilatının sədri