Azərbaycan xalqının taleyində elə şəxsiyyətlər vardır ki, onların fəaliyyəti yalnız müəyyən bir dövrü deyil, bütöv bir xalqın gələcəyini müəyyən edir. Belə nadir tarixi simalardan biri, müasir Azərbaycan dövlətçiliyinin memarı, dünya miqyaslı siyasi xadim, qüdrətli dövlət adamı Heydər Əliyevdir. Bu gün xalqımız Ulu Öndərin anadan olmasının 103-cü ildönümünü dərin ehtiram, sonsuz minnətdarlıq hissi ilə qeyd edir.

Heydər Əliyevin adı Azərbaycan dövlətçiliyinin qorunması, milli maraqların təmin olunması, siyasi sabitliyin yaradılması, iqtisadi inkişaf strategiyasının müəyyənləşdirilməsi və ölkəmizin beynəlxalq aləmdə layiqli yer tutması ilə ayrılmaz şəkildə bağlıdır. O, yalnız Azərbaycanın deyil, bütövlükdə XX əsrin sonu – XXI əsrin əvvəllərinin ən görkəmli siyasi xadimlərindən biri kimi tarixə düşmüşdür.

Dövlətçilik fəlsəfəsinin müəllifi

Heydər Əliyevin siyasi irsinin əsasını milli dövlətçilik fəlsəfəsi təşkil edir. O, Azərbaycanı yalnız müəyyən bir dövrün siyasi reallıqları çərçivəsində deyil, onilliklər və əsrlər sonrasını hesablayan strateji baxışla idarə edən nadir dövlət xadimlərindən biri idi. Ulu Öndər üçün dövlətçilik yalnız idarəetmə mexanizmi deyildi – bu, xalqın milli varlığının, siyasi iradəsinin, tarixi yaddaşının və gələcək inkişafının əsas təminatı idi.

Heydər Əliyev hakimiyyətə gəldiyi ilk gündən Azərbaycanın iqtisadi, sosial və mədəni inkişafını vahid milli strategiya əsasında qurmağa başladı. 1969-cu ildə respublikaya rəhbərlik etməyə başlayan Ulu Öndər çox qısa müddətdə mövcud geriliyin səbəblərini müəyyənləşdirdi və Azərbaycanı keçmiş ittifaq məkanında qabaqcıl respublikalardan birinə çevirmək üçün genişmiqyaslı proqram həyata keçirdi.

Onun rəhbərliyi ilə sənayeləşmə prosesi sürətləndirildi, yeni istehsal müəssisələri yaradıldı, kənd təsərrüfatında məhsuldarlıq artırıldı, nəqliyyat və infrastruktur layihələri həyata keçirildi. Azərbaycan neft maşınqayırması, kimya sənayesi, energetika və digər sahələrdə mühüm nailiyyətlər qazandı. Respublikada yüzlərlə zavod və fabrik istifadəyə verildi ki, bu da iqtisadi potensialın güclənməsinə və minlərlə yeni iş yerinin açılmasına səbəb oldu.

Lakin Heydər Əliyevin fəaliyyətinin ən mühüm cəhətlərindən biri yalnız iqtisadi yüksəlişlə məhdudlaşmırdı. O, milli təfəkkürün formalaşdırılması, azərbaycançılıq ruhunun gücləndirilməsi və milli kadr potensialının yaradılması istiqamətində sistemli siyasət həyata keçirirdi. Ulu Öndər yaxşı anlayırdı ki, gələcəkdə Azərbaycanın müstəqil dövlət kimi yaşaması üçün ilk növbədə güclü milli intellektual baza formalaşdırılmalıdır.

Məhz onun təşəbbüsü ilə minlərlə azərbaycanlı gənc keçmiş SSRİ-nin ən nüfuzlu ali məktəblərinə təhsil almağa göndərildi. Sonrakı illərdə həmin kadrlar Azərbaycanın elmində, iqtisadiyyatında, hərbi və dövlət idarəetmə sistemində mühüm rol oynadılar. Bu addım Heydər Əliyevin nə qədər uzaqgörən siyasətçi olduğunu bir daha nümayiş etdirirdi.

Ulu Öndərin dövlətçilik fəlsəfəsində milli-mənəvi dəyərlərin qorunması xüsusi yer tuturdu. O dövrdə Azərbaycan dilinin sıxışdırıldığı bir şəraitdə Heydər Əliyev böyük siyasi cəsarət nümayiş etdirərək ana dilimizin inkişafına və dövlət dili statusunun möhkəmləndirilməsinə nail oldu. 1978-ci ildə Azərbaycan dilinin Konstitusiyada dövlət dili kimi təsbit olunması milli dövlətçilik tariximizin ən mühüm hadisələrindən biri idi.

Heydər Əliyev xalqın tarixi yaddaşının qorunmasını da dövlət siyasətinin əsas istiqamətlərindən biri hesab edirdi. Azərbaycanın görkəmli şair və yazıçılarının yubileylərinin keçirilməsi, milli mədəniyyətin təbliği, tariximizin öyrənilməsi və milli kimliyin qorunması istiqamətində həyata keçirilən tədbirlər milli özünüdərk prosesini gücləndirdi.

Onun dövlətçilik konsepsiyasının əsas mahiyyəti güclü iqtisadiyyat, milli birlik, siyasi sabitlik və peşəkar idarəetmə prinsiplərinə söykənirdi. Heydər Əliyev hesab edirdi ki, dövlətin gücü yalnız iqtisadi imkanlarla deyil, xalqın hakimiyyətə inamı, milli birlik və strateji məqsədlər ətrafında birləşməsi ilə ölçülür.

Bu gün müasir Azərbaycanın inkişaf modeli məhz Heydər Əliyevin formalaşdırdığı dövlətçilik fəlsəfəsinə əsaslanır. Azərbaycan Respublikasının beynəlxalq nüfuzu, siyasi sabitliyi, iqtisadi qüdrəti və milli həmrəyliyi ulu öndərin uzaqgörən siyasətinin nəticəsi olaraq tarixə yazılmışdır.

Böyük xilaskarlıq missiyası

1990-cı illərin əvvəlləri Azərbaycan tarixinin ən ağır və faciəli dövrlərindən biri kimi yadda qalmışdır. Müstəqilliyini yenicə bərpa etmiş ölkədə dərin siyasi böhran hökm sürür, iqtisadiyyat iflic vəziyyətinə düşür, idarəetmədə xaos yaranırdı. Ermənistanın hərbi təcavüzü nəticəsində torpaqlarımız işğal olunur, bir milyondan artıq soydaşımız qaçqın və məcburi köçkün vəziyyətinə düşürdü. Hakimiyyət uğrunda gedən qarşıdurmalar isə dövlət müstəqilliyini real təhlükə altına salmışdı.

Belə mürəkkəb və taleyüklü bir dövrdə Azərbaycan xalqının ümid yeri məhz Heydər Əliyev oldu. Xalqın təkidli tələbi ilə 1993-cü ildə siyasi hakimiyyətə qayıdan Ulu Öndər üzərinə tarixi xilaskarlıq missiyasını götürdü. Onun Bakıya qayıdışı ölkədə sabitliyin, dövlətçiliyin və milli birliyin bərpasının başlanğıcı oldu.

Heydər Əliyev ilk növbədə ölkədə vətəndaş qarşıdurmasının qarşısını aldı. Dövlət çevrilişi cəhdlərinin qarşısı qətiyyətlə alındı, qanunsuz silahlı birləşmələr zərərsizləşdirildi və dövlət idarəçiliyində vahid nəzarət sistemi yaradıldı. Onun siyasi iradəsi və qətiyyəti nəticəsində Azərbaycan parçalanmaq və vətəndaş müharibəsi təhlükəsindən xilas edildi.

Ulu Öndər çox yaxşı anlayırdı ki, dövlət müstəqilliyini qorumağın əsas şərti güclü siyasi hakimiyyət və sabitlikdir. Buna görə də o, qısa müddətdə hüquqi dövlət quruculuğu prosesinə başladı, dövlət institutlarını formalaşdırdı və peşəkar idarəetmə sisteminin əsaslarını yaratdı.

1994-cü ildə Ermənistanla atəşkəs sazişinin əldə olunması Heydər Əliyevin siyasi uzaqgörənliyinin mühüm nəticələrindən biri idi. Həmin dövrdə ordunun zəif, ölkənin isə iqtisadi və siyasi baxımdan ağır vəziyyətdə olduğunu nəzərə alan Ulu Öndər atəşkəsin Azərbaycanın gələcək güclənməsi üçün strateji zərurət olduğunu dəqiq hesablamışdı. Sonrakı illərdə iqtisadi inkişaf, güclü ordu quruculuğu və beynəlxalq nüfuzun artması məhz bu qərarın düzgünlüyünü təsdiqlədi.

Heydər Əliyevin xilaskarlıq missiyasının mühüm istiqamətlərindən biri də Azərbaycanı beynəlxalq təcriddən çıxarmaq oldu. O, qısa müddətdə ölkənin xarici siyasət prioritetlərini müəyyənləşdirdi, dünyanın aparıcı dövlətləri və beynəlxalq təşkilatları ilə münasibətləri bərpa etdi. Azərbaycan beynəlxalq aləmdə etibarlı tərəfdaş kimi qəbul olunmağa başladı.

Məhz Ulu Öndərin qətiyyətli siyasəti nəticəsində ölkədə siyasi sabitlik təmin olundu, iqtisadi islahatlara başlanıldı, xarici sərmayə cəlb edildi və Azərbaycanın gələcək inkişafının möhkəm təməli qoyuldu. Onun rəhbərliyi ilə qəbul edilən yeni Konstitusiya hüquqi dövlət quruculuğunun əsasını təşkil etdi.

Heydər Əliyevin xilaskarlıq missiyası yalnız bir dövrün siyasi böhranını aradan qaldırmaqla məhdudlaşmırdı. O, Azərbaycanın gələcək onilliklər üçün inkişaf istiqamətlərini müəyyənləşdirdi, dövlət müstəqilliyini dönməz etdi və xalqın gələcəyə inamını özünə qaytardı.

Bu gün Azərbaycanın güclü dövlət kimi dünya siyasətində öz sözünü deməsi, iqtisadi və hərbi qüdrətə malik olması, regionun lider ölkəsinə çevrilməsi məhz 1993-cü ildə başlanmış xilaskarlıq missiyasının tarixi nəticəsidir.

XX əsrin sonlarında Azərbaycan müstəqilliyini yenidən bərpa etsə də, ölkədə hökm sürən siyasi hərc-mərclik, iqtisadi böhran, idarəetmədə səriştəsizlik və Ermənistanın hərbi təcavüzü dövlət müstəqilliyini ciddi təhlükə qarşısında qoymuşdu. 1993-cü ilin ağır və gərgin günlərində xalqın təkidli tələbi ilə hakimiyyətə qayıdan Heydər Əliyev Azərbaycanın xilaskarlıq missiyasını öz üzərinə götürdü.

Məhz onun siyasi iradəsi nəticəsində ölkədə vətəndaş qarşıdurmasının qarşısı alındı, dövlət çevrilişi cəhdləri iflasa uğradıldı, ictimai-siyasi sabitlik təmin edildi. Heydər Əliyev qısa müddətdə dövlət institutlarını formalaşdırdı, hüquqi dövlət quruculuğu prosesinə başladı və Azərbaycanın gələcək inkişaf strategiyasını müəyyənləşdirdi.

Ulu Öndərin rəhbərliyi ilə qəbul olunan Azərbaycan Respublikasının Konstitusiyası müstəqil dövlətin hüquqi-siyasi əsaslarını yaratdı. Demokratik idarəetmə prinsiplərinin formalaşdırılması, insan hüquq və azadlıqlarının təmin olunması, çoxpartiyalı siyasi sistemin inkişafı onun həyata keçirdiyi genişmiqyaslı islahatların əsas tərkib hissəsi idi.

Neft strategiyası – Azərbaycanın iqtisadi müstəqilliyinin təməli

Heydər Əliyevin siyasi dühasını nümayiş etdirən ən mühüm addımlardan biri Azərbaycanın yeni neft strategiyasının hazırlanması oldu. 1994-cü ildə imzalanan və sonradan “Əsrin müqaviləsi” adlandırılan beynəlxalq neft sazişi yalnız iqtisadi layihə deyildi. Bu müqavilə Azərbaycanın dünya iqtisadi sisteminə inteqrasiyasını təmin edən, ölkənin geosiyasi əhəmiyyətini artıran və iqtisadi müstəqilliyini möhkəmləndirən strateji qərar idi.

Ulu Öndər böyük uzaqgörənliklə anlayırdı ki, zəngin enerji ehtiyatlarının milli maraqlara uyğun şəkildə istifadə olunması Azərbaycanın gələcək inkişafının əsas təminatına çevriləcəkdir. Sonrakı illərdə Bakı–Tbilisi–Ceyhan əsas ixrac neft kəməri, Bakı–Tbilisi–Ərzurum qaz kəməri kimi nəhəng enerji layihələrinin təməli məhz Heydər Əliyevin siyasi kursu əsasında qoyuldu.

Bu gün Azərbaycanın enerji təhlükəsizliyi sahəsində dünyanın etibarlı tərəfdaşlarından biri kimi qəbul olunması Ulu Öndərin müəyyən etdiyi strateji inkişaf modelinin uğurlu nəticəsidir.

Dünyanın qəbul etdiyi böyük siyasi lider

Heydər Əliyev yalnız Azərbaycanın deyil, beynəlxalq siyasətin nüfuzlu simalarından biri idi. Onun siyasi təcrübəsi, qətiyyəti, diplomatik məharəti və yüksək intellekti dünyanın aparıcı dövlət başçıları tərəfindən böyük hörmətlə qarşılanırdı.

O, dünyanın ən nüfuzlu siyasi liderləri ilə bərabər səviyyədə dialoq aparmağı bacaran nadir dövlət xadimlərindən idi. Heydər Əliyev beynəlxalq tribunalarda Azərbaycanın milli maraqlarını böyük ustalıqla müdafiə edir, ölkəmizin haqlı mövqeyini qətiyyətlə dünya ictimaiyyətinə çatdırırdı.

Onun həyata keçirdiyi balanslaşdırılmış xarici siyasət kursu Azərbaycanın həm Şərq, həm Qərb dövlətləri ilə qarşılıqlı etimada əsaslanan münasibətlər qurmasına imkan verdi. Heydər Əliyev Azərbaycanın beynəlxalq təşkilatlarla əməkdaşlığını genişləndirdi, ölkəmizin dünya birliyində nüfuzunu əhəmiyyətli dərəcədə artırdı.

Məhz Ulu Öndərin müdrik siyasəti nəticəsində Azərbaycan regionun aparıcı dövlətinə çevrilmək yolunda mühüm strateji üstünlüklər qazandı. O, dünya siyasətində cərəyan edən prosesləri böyük dəqiqliklə təhlil edir, milli maraqları qorumaq üçün çevik və uzaqgörən qərarlar qəbul edirdi.

Milli həmrəyliyin və azərbaycançılıq ideologiyasının banisi

Heydər Əliyevin Azərbaycan xalqı qarşısındakı misilsiz xidmətlərindən biri də azərbaycançılıq məfkurəsinin dövlət ideologiyası səviyyəsinə yüksəldilməsi oldu. O, dünyanın müxtəlif ölkələrində yaşayan soydaşlarımızın milli birlik və həmrəylik ətrafında birləşməsini daim vacib hesab edirdi.

Ulu Öndər milli-mənəvi dəyərlərin qorunmasına xüsusi diqqət yetirir, Azərbaycanın zəngin mədəni irsinin dünyada tanıdılması istiqamətində ardıcıl addımlar atırdı. Onun təşəbbüsü ilə milli tariximizin, ədəbiyyatımızın, incəsənətimizin görkəmli nümayəndələrinin yubileyləri beynəlxalq səviyyədə qeyd olunur, Azərbaycan mədəniyyəti dünya miqyasında təbliğ edilirdi.

Heydər Əliyev gənclərin milli ruhda, vətənpərvərlik ideyaları əsasında yetişməsini dövlət siyasətinin mühüm istiqaməti hesab edirdi. O, yaxşı anlayırdı ki, güclü dövlətin əsas dayağı savadlı, milli ruhlu və vətəninə bağlı gənc nəsildir.

Müasir Azərbaycanın inkişaf yolunun müəllifi

Bu gün Azərbaycan Respublikasının qazandığı uğurların təməlində Heydər Əliyevin müəyyən etdiyi siyasi kurs dayanır. Ulu Öndərin dövlətçilik strategiyası Prezident İlham Əliyev tərəfindən uğurla davam etdirilərək ölkəmizin hərtərəfli inkişafını təmin etmişdir.

Azərbaycanın beynəlxalq aləmdə artan nüfuzu, iqtisadi qüdrəti, regionda lider dövlətə çevrilməsi, müasir infrastruktur layihələrinin həyata keçirilməsi, ordumuzun gücləndirilməsi və ərazi bütövlüyümüzün bərpası Heydər Əliyev siyasətinin möhtəşəm nəticələridir.

Xüsusilə Vətən müharibəsində qazanılmış tarixi Zəfər Ulu Öndərin əsasını qoyduğu güclü dövlətçilik siyasətinin və milli birliyin parlaq təntənəsi oldu. Bu qələbə bir daha sübut etdi ki, Heydər Əliyevin müəyyən etdiyi inkişaf yolu Azərbaycanın gələcəyini təmin edən alternativsiz strateji kursdur.

Tarixdə əbədi yaşayan lider

Böyük şəxsiyyətlərin həyatı və fəaliyyəti zaman keçdikcə daha dərindən dərk olunur. Heydər Əliyev də məhz belə tarixi liderlərdəndir. Onun siyasi irsi, dövlətçilik fəlsəfəsi və milli maraqlara əsaslanan idarəçilik məktəbi bu gün də aktuallığını qoruyur.

Ulu Öndər bütün həyatını Azərbaycan xalqına xidmətə həsr etmişdir. O, ən çətin məqamlarda xalqının yanında olmuş, Azərbaycanın müstəqilliyini, dövlətçiliyini və milli maraqlarını hər şeydən üstün tutmuşdur.

Bu gün hər bir azərbaycanlı Heydər Əliyevin əziz xatirəsini böyük ehtiramla yad edir. Çünki müasir Azərbaycanın bugünkü qüdrəti, sabitliyi və inkişafı məhz onun müdrik siyasətinin nəticəsidir.

Heydər Əliyev təkcə bir dövlət başçısı deyildi. O, milli dövlətçilik ideyasını gerçəyə çevirən böyük lider, qətiyyətli siyasətçi, uzaqgörən strateq və xalqının taleyini öz taleyi hesab edən müstəsna şəxsiyyət idi.

Onun zəngin siyasi irsi gələcək nəsillər üçün də daim örnək olacaq, Azərbaycan xalqının yaddaşında əbədi yaşayacaqdır. Ulu Öndər Heydər Əliyevin əziz xatirəsi daim qəlblərdə yaşayacaq, onun adı Azərbaycan dövlətçiliyinin ən şanlı səhifələri ilə birlikdə tarixdə əbədi qalacaqdır.

Adil Əliyev,
Suraxanı Rayonu İcra Hakimiyyətinin başçısı

Bizi Telegram-da da izləyə bilərsiniz: @xqazeti