Orta əsr Avropası haqqında ən məşhur miflərdən biri budur: guya İtaliyada qocalıqdan ölmək kişi üçün rüsvayçılıq sayılırdı və ölüm ayağında olan zadəganlar xüsusi duel ustası çağıraraq “şərəfli ölüm” əldə edirdilər. Sosial şəbəkələrdə geniş yayılan bu hekayə dramatik səslənsə də, tarixçilər onun gerçək olmadığını bildirirlər.

Bu əfsanənin əsasında isə tamamilə başqa bir obraz dayanır — Sardiniya folklorunun sirli “Akkabadora”sı.

“Həyatı tamamlayan qadın”

“Akkabadora” sözü Sardiniya dialektində “sona çatdıran” mənasını verir. Termin ya yerli “s’acabbu” - “son”, ya da ispan dilindəki “acabar” - “bitirmək” sözündən yaranıb.

Əfsanələrə görə, Akkabadora qara geyimli yaşlı qadın idi. O, sağalmaz xəstələrin ailələri tərəfindən çağırılır, ağır əzab çəkən insanın həyatına son qoyurdu. Bəzi rəvayətlərdə onun xəstəni yastıqla boğduğu, digərlərində isə taxta çəkiclə öldürdüyü deyilir.

Bu obraz bir çox tədqiqatçı tərəfindən Avropanın ən qədim “mərhəmətli ölüm” miflərindən biri hesab olunur.

Mif, yoxsa reallıq?

Ən maraqlı sual budur: Akkabadora həqiqətən mövcud olubmu?

Tarixçilərin əksəriyyəti bunun daha çox folklor olduğunu düşünür. Problem ondadır ki, Akkabadora haqqında rəsmi sənədlər demək olar yoxdur. Məlumatların böyük hissəsi şifahi xalq yaddaşından gəlir.

Bununla belə, Sardiniyada bəzi insanlar XX əsrin ortalarına qədər belə qadınların yaşadığını iddia edirlər. Tədqiqatçılar hesab edirlər ki, əfsanənin yaranmasına səbəb kənd həyatının sərtliyi olub: tibbin zəif inkişaf etdiyi dövrdə ölüm ayağında olan insanlara qulluq etmək ailələr üçün ağır yük idi.

Kilsənin qorxduğu obraz

Katolik kilsəsi üçün insan həyatına son qoymaq ağır günah sayılırdı. Buna görə də Akkabadora obrazı uzun müddət qaranlıq və qorxulu fiqur kimi təqdim olunub.

Müasir antropoloqlar isə məsələyə fərqli yanaşırlar. Onların fikrincə, Akkabadora cəmiyyətin ölümə münasibətinin simvolu idi - qorxulu qatildən daha çox, əzabın sonunu gətirən şəxs kimi qəbul edilirdi.

Sosial şəbəkələr niyə mifləri dəyişdirir?

İnternetdə yayılan “şərəfli duel” hekayəsi göstərir ki, folklor məlumatları tez-tez sensasiya naminə dəyişdirilir. Əslində isə Sardiniya əfsanəsində duel yoxdur, “kişi şərəfi” ideyası yoxdur və Akkabadora kişi deyil.

Bəzən tarixlə mif arasında sərhəd çox incə olur. Akkabadora haqqında hekayələr də məhz bu sərhəddə yaşayır - bir tərəfdə orta əsr qorxuları, digər tərəfdə isə insanın ölüm qarşısında acizliyi dayanır.

Hazırladı:

S.ELAY

XQ