Yanvarın 20-də Davosda Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyevin dünyanın ən böyük aktiv idarəetmə şirkəti olan “BlackRock”un baş icraçı direktoru Larri Fink və “Global Infrastructure Partners”in rəhbəri Adebayo Oqunlesi ilə görüşü mahiyyət etibarilə texniki maliyyə müzakirəsindən daha çox, Azərbaycanın qlobal geoiqtisadi mövqelənməsinin növbəti mərhələsini ifadə edir. Bu təmas Azərbaycan tərəfinin özünü təkcə enerji ixracatçısı kimi deyil, beynəlxalq kapital üçün etibarlı, uzunmüddətli və strateji tərəfdaş kimi təqdim etmək xəttinin davamı kimi qiymətləndirilməlidir. Davos platformasında məhz BlackRock və GIP kimi oyunçularla dialoq aparılması Azərbaycanın Qərb maliyyə-ekonomik elitaları ilə birbaşa institusional əlaqələr qurduğunu göstərir.
Müzakirələrin mərkəzində Azərbaycan Respublikası Dövlət Neft Fondu ilə BlackRock arasında mövcud əməkdaşlığın genişləndirilməsi və bu əməkdaşlığın real infrastruktur layihələrinə yönəldilməsi dayanır. ARDNF-in GIP tərəfindən idarə olunan fondlara və birgə investisiya mexanizmlərinə 3–4 il ərzində 1,5 milyard ABŞ dollarınadək vəsait yatırmaq imkanını nəzərdən keçirməsi Fondun investisiya fəlsəfəsində baş verən dəyişikliklərin göstəricisidir. Burada söhbət artıq klassik maliyyə alətlərindən və passiv gəlir modelindən deyil, real aktivlər üzərində uzunmüddətli təsir imkanları olan investisiyalardan gedir. Bu yanaşma ARDNF-i qlobal maliyyə sistemində sadəcə sərmayə sahibi yox, strateji qərarların formalaşmasında iştirak edən institusional oyunçu statusuna yaxınlaşdırır.
Əməkdaşlıq çərçivəsində prioritet kimi seçilən sahələr Azərbaycanın gələcək iqtisadi və siyasi trayektoriyasını aydın şəkildə göstərir. Regional bulud texnologiyaları və süni intellekt tələbatına xidmət edən məlumat mərkəzlərinə maraq ölkənin enerji resursları ilə rəqəmsal infrastrukturu birləşdirən yeni model qurmaq niyyətindən xəbər verir. Azərbaycan bu konfiqurasiyada yalnız enerji istehsalçısı deyil, eyni zamanda region üçün məlumat və texnoloji xidmətlərin mərkəzinə çevrilməyi hədəfləyir. Bu isə Xəzər hövzəsi, Mərkəzi Asiya və Cənubi Qafqaz arasında formalaşan rəqəmsal marşrutlarda ölkənin rolunu əhəmiyyətli dərəcədə artırır.
Hava limanı infrastrukturu ilə bağlı əməkdaşlıq perspektivləri də eyni məntiqə söykənir. Global Infrastructure Partners-in bu sahədəki geniş əməliyyat və idarəetmə təcrübəsi Azərbaycanın nəqliyyat-logistika strategiyasına uyğun gəlir. Orta Dəhlizin geosiyasi və iqtisadi çəkisinin artdığı bir dövrdə hava limanlarının yalnız nəqliyyat obyekti kimi deyil, regional logistika və kommersiya mərkəzləri kimi inkişaf etdirilməsi ölkənin tranzit və xidmət potensialını gücləndirir. Bu yanaşma Azərbaycanın Avrasiya məkanında təkcə keçid ölkəsi deyil, əlavə dəyər yaradan platforma olmasına xidmət edir.
Niyyət protokolunun imzalanması həm də güclü psixoloji və siyasi siqnal daşıyır. BlackRock və GIP kimi strukturların Azərbaycanla uzunmüddətli əməkdaşlığa açıq olması digər Qərb maliyyə institutları üçün risklərin idarəolunan olduğu mesajını verir. Bu, ölkənin investisiya reytinqinin faktiki olaraq yüksəlməsi və Qərb kapitalı üçün “təhlükəsiz liman” obrazının möhkəmlənməsi deməkdir. Belə bir reputasiya isə növbəti mərhələdə daha geniş maliyyə axınlarının cəlb edilməsinə zəmin yarada bilər.
Prosesin daha dərin siyasi ölçüsü ondan ibarətdir ki, infrastruktur və xüsusilə rəqəmsal infrastruktur üzərində nəzarət artıq təkcə iqtisadi deyil, geosiyasi alətə çevrilir. Məlumat mərkəzləri, süni intellekt üçün hesablama gücü və regional data axınları üzərində söz sahibi olmaq Azərbaycana gələcəkdə yumşaq güc elementləri qazandıra bilər. Bu, ölkənin regional təsir imkanlarını artıran və onu texnologiya əsaslı yeni güc balansında daha görünən edən faktordur.
Ümumilikdə, Davos görüşü və imzalanan niyyət protokolu qısa müddətli maliyyə sövdələşməsi kimi yox, Azərbaycanın post-neft dövrünə hazırlıq strategiyasının mühüm mərhələsi kimi dəyərləndirilməlidir. Burada məqsəd yalnız gəlir əldə etmək deyil, uzunmüddətli perspektivdə ölkənin iqtisadi dayanıqlığını, geosiyasi manevr imkanlarını və qlobal sistemdə mövqeyini möhkəmləndirməkdir. Bu baxımdan BlackRock və Global Infrastructure Partners ilə əməkdaşlıq Azərbaycanın gələcək illərdə “enerji ixracatçısı” modelindən “regional infrastruktur və xidmət mərkəzi” modelinə keçidinin real konturlarını formalaşdırır.
"XQ"nin siyasi-analitik qrupu
