Azərbaycan xalqının tarixində elə şəxsiyyətlər var ki, onların fəaliyyəti bir dövrü deyil, bütöv bir epoxanı əhatə edir. Ümummilli lider Heydər Əliyev məhz belə nadir simalardandır. Onun həyat yolu, siyasi irsi və dövlətçilik fəlsəfəsi bu gün də müstəqil Azərbaycanın inkişafının əsas istiqamətlərini müəyyənləşdirir. Ulu Öndərin anadan olmasının 103-cü ildönümü münasibətilə onun çoxşaxəli fəaliyyətinə nəzər salmaq, xalqımız qarşısındakı misilsiz xidmətlərini bir daha xatırlamaq hər bir azərbaycanlının mənəvi borcudur.
Heydər Əliyev 1923-cü il mayın 10-da Naxçıvan şəhərində dünyaya göz açmışdır. Sadə ailədə böyüyən bu dahi şəxsiyyət hələ gənc yaşlarından zəhmətsevərliyi, intizamı və yüksək intellekti ilə seçilmişdir. Təhsil aldığı illərdən etibarən dövlət idarəçiliyinə maraq göstərən Heydər Əliyevin həyat yolu sonradan onu böyük siyasətə aparmışdır. Onun fəaliyyətinin ilk mərhələsi təhlükəsizlik orqanlarında çalışdığı dövrü əhatə edir. Bu illərdə qazandığı zəngin təcrübə gələcəkdə dövlət idarəçiliyində mühüm rol oynamasına zəmin yaratdı.
1969-cu il iyulun 14-də Heydər Əliyevin Azərbaycan Kommunist Partiyası Mərkəzi Komitəsinin birinci katibi seçilməsi ölkəmizin tarixində dönüş nöqtəsi oldu. Həmin dövrdə Azərbaycan iqtisadi və sosial baxımdan geridə qalmış respublikalar sırasında idi. Lakin Ulu Öndərin uzaqgörən siyasəti, qətiyyətli qərarları nəticəsində qısa müddətdə respublikada genişmiqyaslı islahatlara start verildi. Sənaye, kənd təsərrüfatı, elm, təhsil və mədəniyyət sahələrində əldə olunan uğurlar Azərbaycanın inkişaf yoluna çıxmasını təmin etdi. Məhz həmin illərdə yaradılmış iqtisadi potensial sonrakı müstəqillik dövründə ölkəmizin dayanıqlı inkişafının əsasını təşkil etdi.
Heydər Əliyevin fəaliyyəti təkcə Azərbaycanla məhdudlaşmamış, o, keçmiş SSRİ məkanında da nüfuzlu siyasi xadim kimi tanınmışdır. 1982-ci ildə SSRİ Nazirlər Soveti sədrinin birinci müavini vəzifəsinə təyin olunması onun yüksək idarəçilik qabiliyyətinin göstəricisi idi. Bu vəzifədə çalışarkən o, ittifaqın iqtisadi və sosial həyatının mühüm sahələrinə rəhbərlik etmiş, genişmiqyaslı layihələrin həyata keçirilməsində iştirak etmişdir. Lakin 1987-ci ildə SSRİ rəhbərliyinin yanlış siyasətinə etiraz olaraq vəzifəsindən istefa verməsi onun prinsipial mövqeyinin bariz nümunəsi idi.
1990-cı ilin yanvar hadisələri zamanı Heydər Əliyevin göstərdiyi siyasi cəsarət xüsusi qeyd olunmalıdır. 20 yanvar faciəsindən dərhal sonra Moskvada Azərbaycanın daimi nümayəndəliyində etdiyi çıxışla o, sovet rəhbərliyinin cinayətkar siyasətini ifşa etdi və günahkarların cəzalandırılmasını tələb etdi. Bu addım onun xalqına olan bağlılığının, milli maraqları hər şeydən üstün tutduğunun açıq təzahürü idi.
1990-cı ildə Azərbaycana qayıdan Heydər Əliyev fəaliyyətini Naxçıvan Muxtar Respublikasında davam etdirdi. Naxçıvanda həyata keçirdiyi mühüm qərarlar – üçrəngli bayrağın dövlət rəmzi kimi qəbul edilməsi, sovet atributlarının ləğvi, demokratik idarəçilik prinsiplərinin tətbiqi – müstəqil dövlətçiliyin ideoloji əsaslarını formalaşdırdı. Bu dövr Ulu Öndərin dövlətçilik konsepsiyasının praktik həyata keçdiyi mühüm mərhələ kimi tarixə düşdü.
1993-cü ildə ölkədə yaranmış dərin siyasi böhran, vətəndaş qarşıdurması və dövlət müstəqilliyinin itirilməsi təhlükəsi Azərbaycan xalqını çıxılmaz vəziyyətə salmışdı. Belə bir çətin məqamda xalqın tələbi ilə Heydər Əliyevin hakimiyyətə qayıdışı ölkənin taleyində həlledici rol oynadı. Onun 15 iyun 1993-cü ildə Azərbaycan Ali Sovetinin sədri seçilməsi tariximizə Milli Qurtuluş Günü kimi daxil oldu. Bu hadisə dövlətçiliyimizin xilası, sabitliyin bərpası və inkişaf yolunun müəyyənləşdirilməsi baxımından mühüm əhəmiyyət kəsb edir.
1993-cü ilin oktyabrında ümumxalq səsverməsi ilə Azərbaycan Respublikasının Prezidenti seçilən Heydər Əliyev qısa müddətdə ölkədə sabitliyi təmin etdi. Onun rəhbərliyi ilə həyata keçirilən islahatlar nəticəsində siyasi sabitlik bərpa olundu, iqtisadi tənəzzülün qarşısı alındı, dövlət institutları formalaşdırıldı. Hüquqi dövlət quruculuğu istiqamətində atılan addımlar, yeni Konstitusiyanın qəbul edilməsi, bazar iqtisadiyyatına keçid və beynəlxalq əlaqələrin genişləndirilməsi Azərbaycanın dünya birliyinə inteqrasiyasını sürətləndirdi.
Ulu Öndərin həyata keçirdiyi neft strategiyası Azərbaycanın iqtisadi inkişafında mühüm rol oynadı. Xarici investisiyaların cəlb edilməsi, beynəlxalq enerji layihələrinin reallaşdırılması ölkəmizin iqtisadi müstəqilliyini möhkəmləndirdi. Bu siyasət nəticəsində Azərbaycan regionun aparıcı dövlətinə çevrildi və beynəlxalq arenada mövqeyini gücləndirdi.
Heydər Əliyevin dövlətçilik fəlsəfəsinin əsasını azərbaycançılıq ideologiyası təşkil edir. Bu ideologiya milli birlik, vətənpərvərlik, dövlətə sədaqət kimi dəyərləri özündə ehtiva edir. Onun formalaşdırdığı siyasi kurs bu gün də uğurla davam etdirilir. Bu kursun layiqli davamçısı olan İlham Əliyev Azərbaycanın dinamik inkişafını təmin edir, ölkəmizin beynəlxalq nüfuzunu daha da artırır.
Müasir dövrdə Azərbaycanın əldə etdiyi uğurlar – iqtisadi inkişaf, sosial rifahın yüksəlməsi, ərazi bütövlüyünün bərpası istiqamətində qazanılan nailiyyətlər – məhz Heydər Əliyev siyasi irsinin nəticəsidir. 44 günlük Vətən müharibəsində qazanılan tarixi Zəfər də bu siyasətin məntiqi davamı kimi qiymətləndirilir. Azərbaycan Ordusunun əldə etdiyi bu qələbə dövlətimizin gücünü və xalqımızın birliyini bütün dünyaya nümayiş etdirdi.
Heydər Əliyevin həyat yolu yalnız siyasi fəaliyyətlə məhdudlaşmır. O, həm də böyük şəxsiyyət, müdrik lider, xalqına bağlı dövlət xadimi idi. Onun fəaliyyəti dövlət idarəçiliyi məktəbi kimi bu gün də öyrənilir və gələcək nəsillərə örnək göstərilir. Ulu Öndərin zəngin irsi Azərbaycan xalqının ən böyük sərvətlərindən biridir.
Yeni Azərbaycan Partiyasının yaradılması da Heydər Əliyevin siyasi fəaliyyətində mühüm yer tutur. 1992-ci ildə təsis edilən bu partiya qısa müddətdə xalqın etimadını qazanaraq ölkənin aparıcı siyasi qüvvəsinə çevrildi. Bu gün də partiya Ulu Öndərin ideyalarına sadiq qalaraq Azərbaycanın inkişafına öz töhfəsini verir.
Heydər Əliyevin mənalı həyat yolu və zəngin irsi tükənməz bir xəzinədir. Onun həyata keçirdiyi siyasət, qəbul etdiyi tarixi qərarlar Azərbaycanın bu gününü və gələcəyini müəyyənləşdirən əsas amillərdir. Ulu Öndərin hər bir addımı milli maraqlara xidmət etmiş, dövlətçiliyimizin möhkəmlənməsinə yönəlmişdir.
Bu gün Azərbaycan müstəqil, güclü və inkişaf edən dövlət kimi dünya arenasında öz layiqli yerini tutur. Bu uğurların təməlində Heydər Əliyevin uzaqgörən siyasəti dayanır. Onun müəyyən etdiyi inkişaf strategiyası ölkəmizin gələcək uğurlarının da əsas təminatıdır.
Ulu Öndərin əziz xatirəsi xalqımızın qəlbində daim yaşayır. Onun ideyaları, siyasi irsi və dövlətçilik prinsipləri gələcək nəsillər üçün yol göstəricisi olaraq qalacaqdır. Heydər Əliyevin həyat yolu sübut edir ki, xalqa xidmət etmək ən ali dəyərdir və bu yolda atılan hər bir addım tarixdə əbədi iz buraxır.
Ümummilli lider Heydər Əliyevin anadan olmasının 103-cü ildönümü münasibətilə onun əziz xatirəsini dərin ehtiramla yad edir, onun ideyalarının daim yaşayacağına inanırıq. Bu böyük şəxsiyyətin irsi Azərbaycan dövlətçiliyinin möhkəm təməli, xalqımızın isə qürur mənbəyidir.
Azər SÜLEYMANOV,
Tarix üzrə fəlsəfə doktoru
Yeni Azərbaycan Partiyası Nəsimi rayon təşkilatının sədri
