Bizi Telegram-da da izləyə bilərsiniz:@xqazeti
Yaponiyalı tədqiqatçılar çip texnologiyası üzərində insan bağırsağının miniatür nüsxəsini yetişdirərək, orada "Enterovirus A71" (EV-A71) infeksiyasının uzunmüddətli fəaliyyət mexanizmini tam şəkildə bərpa etməyə müvəffəq olublar. Tokio Universitetinin dərc olunmuş elmi hesabatına istinadən xəbər verilir ki, bu uğurlu sınaq müasir tibb elmində indiyədək dərmanı tapılmayan təhlükəli xəstəliklərin müalicəsi üçün tamamilə yeni imkanlar açır. Qeyd edək ki, dünyada geniş yayılan "EV-A71" virusu daha çox körpələri və erkən yaşlı uşaqları hədəf alır. İnfeksiya əksər hallarda yüngül simptomlarla – bədəndə kiçik xoralar və yüksək qızdırma ilə müşahidə olunsa da, ağır formalarda birbaşa mərkəzi sinir sisteminə hücum edərək ensefalit və meningit kimi ölümcül fəsadlara yol açır. Çoxillik araşdırmalara baxmayaraq, hazırda bu virusa qarşı rəsmi şəkildə təsdiqlənmiş hər hansı effektiv preparat mövcud deyil.
Bu sahədə əsas maneə patogenin ilkin yoluxma ocağı olan insan bağırsağındakı gizli davranışının tam öyrənilməməsi idi. Professor Kazuo Takayamanın rəhbərlik etdiyi elmi qrup insan embrional kök hüceyrələrindən istifadə edərək çip üzərində mükəmməl mikrofizioloji sistem (MFS) ərsəyə gətiriblər. Tərkibində qədəhvari hüceyrələr, enterositlər və fibroblastlar olan bu sistem bioloji baxımdan real insan bağırsağının strukturunu 100 faiz dəqiqliklə təkrarlayır. Alimlər həmin süni orqanı "EV-A71" virusu ilə yoluxdurublar. İnfeksiya zamanı dərhal parçalanan adi hüceyrə kulturalarından fərqli olaraq, çip üzərindəki bağırsaq modeli öz struktur bütövlüyünü tam qoruyaraq düz 14 gün ərzində virusun çoxalma prosesini təmin edib.
Tədqiqat nəticəsində məlum olub ki, "EV-A71" orqanizmdə çox zəif antivirus reaksiyası doğurur və interferon maddəsinin ifrazını kəskin artırmır. Bu kəşf patogenin heç bir ciddi simptom büruzə vermədən bağırsaqda niyə bu qədər uzun müddət qala bildiyini elmi cəhətdən əsaslandırır. Sınaqlar zamanı yoluxmuş toxumaya süni interferonlar yeridildikdə, antivirus genlərinin dərhal aktivləşdiyi və virus RNT-sinin (ribonuklein turşusu) səviyyəsinin kəskin aşağı düşdüyü qeydə alınıb. Bu nəticə yaradılmış mikrofizioloji platformanın yeni dərmanların sınaqdan keçirilməsində ən effektiv baza olduğunu təsdiqləyir. Yaponiyalı mütəxəssislər növbəti mərhələdə bağırsaq çipini süni beyin orqanoidləri ilə birləşdirməyi planlaşdırırlar; bu isə virusun bağırsaqdan mərkəzi sinir sisteminə doğru keçdiyi bütün bioloji marşrutu laboratoriyada vizual olaraq izləməyə imkan verəcək.
Hazırladı:
Arzu ƏLİYEVA
XQ
